Ses Olayları - Ünsüz Benzeşmesi

'Türkçe-Edebiyat' forumunda sha. tarafından 10 Eki 2009 tarihinde açılan konu

Konu etiketleri:
  1. sha.

    sha. <b>..daha çirkin, daha huysuz</b>

    "f, s, t, k,ç, ş, h, p" harfleri ile biten bir kelimeye "c, d, g" harfleri ile başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak harfler sertleşir. Buna göre; "c-ç, d-t, g-k" olur. Yani, Türkçe’de sert ünsüzlerden sonra yumuşak ünsüzler gelmez. Sonunda sert ünsüz bulunan kelimelere yumuşak ünsüzle başlayan ek getirilemez. Bu kurala ünsüz benzeşmesi ( sertleşmesi ) denir.

    Kebap-cı → kebabçı
    Yavaş-ca → yavaşça
    Ayak-cak → ayakçak
    Ayak-da → ayakta
    Yurt-dan → yurttan,
    Ses-deş → sesteş
    Yap-dı → yaptı

    Not: Bu kural, sayıların rakamla yazılışlarında da geçerlidir. Buna göre rakamlar okunur ve okunuşu "p, ç, t, k, f, h, s, ş" harflerinden biriyle biterse, ekler de sertleşir. Buna uyulmazsa yazım yanlışı yapılmış olur.

    Saat 3’de geldim ( Yanlış )
    Saat 3’te geldim ( Doğru )

    Özel Durumlar:
    1. Bazı birleşik kelimelerin bu kurala uymadığı görülür: Dikdörtgen, akciğer.
    2. Bazı matematik terimlerinin bu kurala uymadığı görülür: Üçgen, beşgen.
    3. –de, -da bağlacı, başlı başına bir kelime olduğu için "p, ç, t, k, f, h, s, ş" harfleriyle biten kelimelerden sonra gelse bile sertleşme kuralına uymaz. Zaten -de, -da bağlacını –d ekinden ayıran en önemli özelliklerden biri de budur.

    Gitsek de olur, gitmesek de.
     

Bu Sayfayı Paylaş